ญี่ปุ่นกับการจัดการภัยพิบัติ: การป้องกันน้ำท่วมของญี่ปุ่นสมัยโบราณ

ที่มาภาพ: osaka-info.jp

ในช่วงศตวรรษที่ 4 (ค.ศ.301-400) อันเป็นรัชสมัยแห่งสมเด็จพระจักรพรรดินินโตกุ มีการขุดคลองที่นัมบะ (Namba) เมืองหนึ่งในจังหวัดโอซาก้าเพื่อระบายน้ำที่ท่วมจากทะเลสาบคาวาอูชิลงสู่อ่าวคาวาอูชิ (Kawauchi) และยังเคยมีการสร้างแนวดินเป็นคันกั้นน้ำที่ชื่อว่ามามุตะโนะสึดูมิ (Mamutanotsudumi) โดยดำริของพระจักรพรรดิคนดังกล่าว เพื่อรองรับน้ำที่ท่วมมาจากแม่น้ำโยโดะ คันกั้นน้ำนี้ปัจจุบัน [is located] อยู่ใกล้กับสถานีรถไฟฟ้าฟุรุกะ-วาบาชิ (Furuka-wabashi) โดยมีวัดสึ (Tsu) ซึ่งเป็นวัดร้างที่เมืองโอกายาม่า (Okayama) นำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับ ‘เทคโนโลยี’ การบริหารจัดการน้ำท่วมในสมัยนั้น

ในช่วงต้นของศตวรรษที่ 8 เป็นยุคของรัฐบาลนาระ (Nara) ถูกสถาปนาขึ้นโดยสิ่งที่เรียกว่าริสึเรียว-เซอิ (Ritsuryo-sei) อันเป็นระบบกฎหมายที่มีรากฐานมาจากลัทธิขงจื้อและกฎหมายจีนในญี่ปุ่นยุคนั้น ซึ่งภายใต้ระบบริสึเรียว-เซอิ เจ้าหน้าที่รัฐที่ชื่อว่าโคคุชิและคุนจิได้รับมอบหมายให้ดูแลระบบชลประทานและการป้องกันน้ำท่วม แม้ว่าจะมีวิธีจัดการน้ำท่วมที่มีประสิทธิภาพ ทว่าจะด้วยเหตุใดก็ตาม อำนาจของระบบกฎหมายริสึเรียว-เซอิได้อ่อนแอลง ทำให้ขนาดของโครงการเพื่อระบายน้ำและอ่างเก็บน้ำทำได้น้อยลง

ทั้งนี้ก็มีภาคเอกชนที่เป็นผู้ลงมือดำเนินการ โดยคุคาอิ (Kukai) อาจารย์สอนพระพุทธศาสนาผู้มีชื่อเสียง เขาเรียนจบจากประเทศจีนในวิชาพระพุทธศาสนาและทฤษฎีกับทักษะวิทยาศาสตร์ เขาเป็นผู้นำในการสร้างอ่างเก็บน้ำมันโนะอุอิเกะ (Mannouike)

ภาพคันกั้นน้ำที่สร้างขึ้นตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 ของญี่ปุ่น (ที่มาภาพ: disasters.weblike.jp)

การบริหารจัดการน้ำท่วมของญี่ปุ่นอย่างเป็นระบบจริงจังเรียกได้ว่าเกิดขึ้นช่วงปลายของสมัยเซนโงกุ (Sen-goku) ในกลางศตรรษที่ 16 โดยมีคันกั้นน้ำชินเง็น (Shingen) ถูกสร้างขึ้นที่ริมแม่น้ำคามานาชิ (Kamanashi) เมืองคาอิ จังหวัดยามานาชิ โดยคำสั่งของชินเง็น ทาเคดะ ผู้เป็นซามูไรและเจ้าที่ดิน คันกั้นน้ำนี้ยังอยู่ให้เห็นจนถึงปัจจุบัน [แนวต้นไม้ ในภาพประกอบ]

ซึ่งเมื่อเข้าสู่ยุคเอโดะ (ค.ศ.1603-1868) โครงการแก้ปัญหาน้ำท่วมขนาดใหญ่ได้ถูกพัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยวิธีจัดการน้ำท่วมที่มีชื่อเสียงของยุคเอโดะนั้น ทำด้วยการสร้างคลองให้น้ำไหลจากแม่น้ำสายหนึ่งไปสู่แม่น้ำอีกสายเริ่มดำเนินการครั้งแรกที่แม่น้ำยาฮางิ (Yahagi) ตั้งแต่ปี ค.ศ.1605 แล้วไปจบที่แม่น้ำโทเนะ (Tone) ซึ่งใช้ระยะเวลาดำเนินการที่ยาวนาน โดยสำเร็จเอาในช่วงกลางศตวรรษที่ 17 และมีการสร้างคลองเชื่อมแม่น้ำเพิ่มอีกต่อ ๆ กันมาจนกระทั่งสิ้นสุดยุคเอโดะ โดยการสร้างคลองก็เพื่อจัดการกับปัญหาน้ำท่วมแทนที่การใช้อ่างเก็บน้ำที่ใช้มาก่อน

-Z-

โดย Tanandawn Chompusi ที่มาข้อมูล Historical assessment of Chinese and Japanese flood management policies and implications for managing future floods (Pingping Luo & Kaoru Takara, February 2015)

-สนับสนุนโดย-



อ่านเรื่องเก่าใน Z-World